Cửa biển Vũng Tàu được quy hoạch là khu cảng biển cửa ngõ quốc tế phía Nam của quốc gia, là trung tâm các tuyến hàng hải của Việt Nam và thế giới. Cùng với sông Thị Vải dài hơn 21km, đây là con sông rộng, sâu, rất thuận lợi cho tàu biển hoạt động. Có thể nói, tiềm năng về cảng biển là một lợi thế to lớn của tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu.

Điều này càng được khẳng định khi Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam đến năm 2020, trong đó mục tiêu xây dựng cụm cảng Bà Rịa- Vũng Tàu thành cụm cảng tổng hợp quốc gia, là cảng cửa ngõ quốc tế của cả nước với quy hoạch cấp I A.

Phát huy hiệu quả kinh tế từ hệ thống cảng biển

Hiện Bà Rịa- Vũng Tàu đã đưa vào khai thác 21 cảng biển, công suất khoảng 45 triệu tấn/năm, tập trung chủ yếu tại khu vực Thị Vải- Cái Mép. Sản lượng hàng hóa qua cảng năm 2009 đạt khoảng 31 triệu tấn và 80.000 lượt hành khách, năm 2010 các con số này đều tăng trưởng khá cao cả về hàng hóa và lượt khách đến Bà Rịa – Vũng Tàu. Việc đưa vào khai thác cảng container SP-PSA và Tân cảng Cái Mép trong thời gian qua có ý nghĩa rất quan trọng, khẳng định vai trò và vị trí của cảng biển nước sâu của Việt Nam trên trường quốc tế.

Từ đây mở hướng đi mới cho ngành cảng biển Việt Nam trên con đường hội nhập và phát triển. Việc vận chuyển, trung chuyển hàng hóa từ Việt Nam đến khắp các châu lục trên thế giới trong đó có châu Âu và Hoa kỳ. Lượng hàng container trước năm 2008 hầu như không có, nhưng từ khi đưa vào khai thác năm 2009, lượng hàng này qua địa bàn tỉnh đã đạt khoảng 2 triệu tấn và năm 2010 đạt khoảng 3,5 triệu tấn.

Hiện nay, hệ thống cảng biển của Bà Rịa- Vũng Tàu đang được khai thác và tiếp tục triển khai xây dựng 12 dự án và 22 dự án cảng biển khác đang thực hiện bước chuẩn bị đầu tư. Theo ước tính công suất thiết kế cho hệ thống cảng biển của Bà Rịa – Vũng Tàu ước đạt khoảng 250 triệu tấn, trong đó công suất 19 cảng tổng hợp, container khoảng 219 triệu tấn và công suất khai thác 36 cảng chuyên dùng khoảng 31 triệu tấn.

Ngoài ra khu cảng tổng hợp Long Sơn đang được quy hoạch tiềm năng với chiều dài 5km bến cho tàu 80 nghìn DWT sẽ được triển khai trong nay mai khi có nhu cầu. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu phấn đấu đến năm 2020 sẽ cơ bản hoàn thành toàn bộ hệ thống cảng biển của tỉnh có tổng công suất khoảng 250 triệu tấn /năm, đáp ứng lượng hàng hóa qua hệ thống cảng của tỉnh khoảng 60 triệu tấn/năm vào năm 2015, 120 triệu tấn/năm vào năm 2020 và 250 triệu tấn/năm vào năm 2030.

Việc phát triển hệ thống cảng biển của Bà Rịa – Vũng Tàu cũng thu hút được lượng vốn đầu tư tương đối lớn, đó là vào khoảng trên 4 tỷ USD sẽ được các nhà đầu tư trong và ngoài nước rót vào khu vực này, từ đó sẽ tạo cho Bà Rịa- Vũng Tàu một diện mạo mới, một hướng đi vững chắc cho thế mạnh kinh tế cảng biển của một địa phương đầy tiềm năng này.

Những lợi ích thiết thực từ phát triển cảng biển

Theo ông Vũ Ngọc Thảo, Giám đốc Sở Giao thông vận tải tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu thì phát triển cảng biển ở đây sẽ thu hút hơn 5000 cán bộ có trình độ chuyên môn cao của Việt Nam và các nước trên thế giới đến làm việc và sinh sống, giúp cho việc tiếp cận với khoa học kỹ thuật, tập quán kinh tế trong vận tải và khai thác cảng của thế giới được thuận lợi. Cùng với đó là sẽ giải quyết được công ăn việc làm cho 20 nghìn lao động trong vùng, từ đó cải thiện đời sống nhân dân, giúp cho sự phát triển hoàn thiện các khu đô thị biển và vùng nông thôn mới.

Song song với đó, khi Bà Rịa – Vũng Tàu phát triển ngành kinh tế cảng biển, các khoản thu phí và lệ phí hàng hải từ hệ thống này cho ngân sách nhà nước là khá lớn, dự kiến sẽ thu được khoảng 720 tỷ đồng vào năm 2015, năm 2020 là 1440 tỷ đồng và năm 2030 sẽ thu được 3000 tỷ đồng. Ngoài ra còn một phần thu cho ngân sách nhà nước rất lớn từ hoạt động kinh doanh khai thác dịch vụ do các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế với nhà nước.

Không chỉ có lợi ích kinh tế từ các hoạt động trên, phát triển kinh tế cảng biển của Bà Rịa – Vũng Tàu còn đem tới một tiềm năng kinh tế từ doanh thu dịch vụ kinh doanh khai thác cảng, vận chuyển hàng hóa và cho thuê kho bãi từ lượng hàng dự báo qua hệ thống cảng của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, số doanh thu này ước đạt khoảng trên 46 nghìn tỷ đồng vào năm 2015 và có thể lên tới trên 192 nghìn tỷ đồng vào năm 2030.

Ngoài ra, khi phát triển hệ thống cảng biển, sẽ kéo theo các hoạt động hỗ trợ khác, mang lại nguồn thu cao cho các đơn vị khác như hoạt động hoa tiêu, lai dắt cứu hộ, cung cấp xăng dầu, nước ngọt, lương thực, thực phẩm, hoạt động dịch vụ vệ sinh tàu thuyền.v.v… không những thế, phát triển hệ thống cảng biển cũng sẽ thúc đẩy sự phát triển du lịch vì nơi đây sẽ có nhiều tàu khách du lịch có trọng tải lớn ghé thăm.

Có thể nói rằng vai trò hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng đang trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong chiến lược biển của Việt Nam nói chung và tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu nói riêng, điều này được khẳng định trong ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong đợt thăm và làm việc với tỉnh bà Rịa – Vũng Tàu vào tháng 8/2010, đó là: Kinh tế cảng biển sẽ là kinh tế chủ đạo của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, phải xây dựng thành thành phố cảng biển trung tâm của cả nước, trong đó xác định trọng điểm tập trung đầu tư phát triển là hệ thống cảng chuyên dùng nước sâu Thị Vải – Cái Mép. Đồng thời, kinh tế cảng sẽ là mũi nhọn đủ sức và đủ tầm tạo đột phá thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ cho tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu nói riêng và toàn vùng kinh tế trọng điểm nói chung trong giai đoạn tới.